Inleiding

Hoewel MD-walkmans primair bedoeld zijn voor de gewone consument zijn deze walkmans ook erg geschikt voor de (semi-)professionele gebruiker. Het enige probleem waar je dan in veel gevallen tegenaan loopt is dat de aansluitingen op MD-walkmans niet rechtstreeks aan te sluiten op professionele apparatuur omdat daar veelal gebruik gemaakt wordt van ietwat robuustere pluggen (XLR of 6,5mm jack) dan de standaard stereo-mini-jacks die gebruikt worden in MD-walkmans als microfooningang, line-ingang of hoofdtelefoonuitgang. Ook zijn de signalen bij professionele apparatuur vaak gebalanceerd (ook wel symmetrisch genoemd) terwijl een MD-walkman altijd gebruik maakt van ongebalanceerde signalen.
Dit allemaal verteld hebbende lijkt het misschien onmogelijk een MD-walkman te gebruiken i.s.m. met bijvoorbeeld professionele microfoons van Sennheiser, Shure of Samson of een mengpaneel van bijvoorbeeld Soundcraft of Behringer. Niks is minder waar. Als je wat dieper in de specificaties duikt van de verschillende signalen (wat ik vaak genoeg heb gedaan voor mijn werk) blijkt dat je in bijna alle gevallen met het goede verloopkabeltje je MD-apparatuur kan gebruiken i.s.m. met dergelijke apparatuur.

De pluggen

Allereerst even een korte introductie van de pluggen die je vaak zult tegenkomen.

3,5mm Mini-jack

Op je MD-walkman zul je zoals al eerder gezegd alleen maar 3,5mm stereo mini-jack aansluitingen tegenkomen voor zowel microfoonaansluiting, analoge line-aansluiting of hoofdtelefoonaansluiting. De connector die in deze aansluitingen past zie je op foto 1. Deze plug bestaat zoals je kan zien uit 3 aansluitgedeeltes die vanaf het puntje (van rechts naar links) de volgende namen hebben: tip, ring en sleeve. De tip wordt normaal gebruikt voor het rechter geluidssignaal, de ring voor het linkergeluidssignaal en de sleeve voor ground van zowel het linker als het rechter kanaal.

Foto 1, 3,5mm stereo (mini)jack.

Foto 2, 3,5mm mono (mini)jack.

In het geval dat je op de stereo microfooningang van je MD een mono-microfoon wil aansluiten zal ook de 3,5mm mono mini-jack gebruikt kunnen worden. Deze is afgebeeld op foto 2. T.o.v. van de stereo uitvoering zie je dat er één aansluitpunt ontbreekt (de ring) waardoor men hier de plug als volgt aansluit: de tip voor het signaal en de sleeve voor de ground.

6,5mm jack

In het professionele audio-gebied zul je nauwelijks de bovengenoemde mini-jack aansluiting tegenkomen. Daar kom je vrijwel altijd de "grote broer" van de minijack tegen: de 6,5mm uitvoering. Deze is een stuk degelijker waardoor deze ook veel minder snel stuk gaat en dus betrouwbaarder werkt wat in het professionele vakgebied erg belangrijk is. Ook van de 6,5mm uitvoering heb je een stereo (foto 3) en mono (foto 4) uitvoering waarbij de benamingen van de aansluitingen identiek zijn aan die van de mini-jack. De stereo uitvoering wordt echter nauwelijks als "stereo" plug gebruikt maar meestal om gebalanceerde mono-signalen door te geven. Gebalanceerde signalen hebben een + en een - signaal dat altijd tegenovergesteld is. Dit heeft als voordeel dat als je het verschil tussen + en - gebruikt als uiteindelijk signaal in een apparaat de eventueel aanwezige storing grotendeels wegvalt.

Foto 3, 6,5mm stereo jack.

Foto 4, 6,5mm mono jack.

Toch zal de stereo-uitvoering van de 6,5mm jack i.s.m. een MD nauwelijks gebruikt worden. Dit zal meestal de mono uitvoering zijn. Dit omdat je van een gebalanceerd signaal een ongebalanceerd signaal kan maken door de - kant aan de ground vast te knopen. Aangezien het + signaal op de tip zit en de - op de ring zul je om van gebalanceerd ongebalanceerd te maken de ring en sleeve moeten verbinden. Dit is nu net het verschil tussen de stereo en mono uitvoering waarbij je de mono uitvoering kan zien als een stereo waarbij de ring en sleeve met elkaar verbonden zijn.
Deze 6,5mm jack pluggen worden in de meeste gevallen gebruikt om signalen met een line-niveau te transporteren.

3 polig XLR

De 3 polige XLR plug wordt vrijwel altijd gebruikt om gebalanceerde microfoonsignalen door te geven, dit in tegenstelling tot de 6,5mm jacks die voor line-signalen gebruikt worden. Een microfoonsignaal is vele malen zwakker dan een line-signaal en kunnen daarom niet zomaar door elkaar gebruikt worden. Daarom ook verschillende pluggen om ze makkelijker uit elkaar te houden.
Professionele microfoons en microfoonkabels zijn vrijwel altijd voorzien van XLR pluggen. Op een microfoon zit altijd een male (mannelijke) aansluiting die te herkennen is aan de pinnen (foto 6). Hierin steek je de female (vrouwelijke) uitvoering die te herkennen is aan de gaatjes (foto 5).

Foto 5, 3 polige XLR female.

Foto 6, 3 polige XLR male.

Een microfoonkabel heeft altijd een male en een female kant waardoor je makkelijk kabels aan elkaar kan koppelen en je nooit 2 ingangen of 2 uitgangen met elkaar kan verbinden. Logischerwijs kom je dan op opnameapparatuur of mengpanelen female pluggen tegen. De pinnen van een XLR-plug zijn genummerd van 1 t/m 3 waarbij 1 voor ground gebruikt wordt, 2 voor het + signaal en 3 voor het min-signaal. Ook hier geldt dat je van een gebalanceerd een ongebalanceerd signaal kan maken door - en ground met elkaar te verbinden (bij een XLR-plug dus pinnen 1 en 3)

Met dank aan de sites van de Neutrik voor de plaatjes van hun XLR en jack-pluggen en de site van groothandel Nedis voor de afbeeldingen van de Lumberg mini-jack-pluggen.

Verloopkabels

Foto 7, 2 Shure microfoons op een MD-walkman.

Tot zover de theorie van de pluggen. Nu kan over gegaan worden tot de uitleg van een aantal verloopkabels die gebruikt kunnen worden om een MD-walkman aan te sluiten op professionele apparatuur. Aan MD-zijde sluit je deze verloopkabels natuurlijk aan op de microfoonaansluiting van je MD (als je MD-walkman deze heeft uiteraard).

Mono microfoon kabel

Allereerst de meest simpele kabel van het stel, de mono microfoonkabel. Deze kabel kan gebruikt worden een professionele microfoons met een XLR-aansluiting op de microfoonaansluiting van je MD-walkman aan te sluiten. Wat we dus nodig hebben is een female XLR-plug voor in de microfoon en een mono-mini-jack voor in de MD-walkman. Omdat je walkman alleen maar overweg kan met ongebalanceerde signalen zullen van de XLR-plug pinnen 1 en 3 verbonden moeten worden. Voor de rest sluit je dan de ground op ground aan het + signaal op het signaal van de mono-jack. Het resulterende aansluitschema staat in figuur 1.

Figuur 1, Verloopkabel mono microfoon.

Let hierbij wel op dat sommige professionele microfoons hun voeding uit de het apparaat halen waar ze op zijn aangesloten (zogenaamde Phantoom-voeding). Deze voeding wordt niet aangeboden door een dergelijke kabel en dus werken met deze kabel alleen maar dynamische microfoons of condensatormicrofoons die je kan voeden door middel van een batterij in de microfoon zelf.

Stereo microfoon kabel

Omdat een MD-walkman een stereo microfoonaansluiting heeft kun je natuurlijk ook 2 microfoons aansluiten om een stereo opname te maken of om 2 verschillende kanalen op te nemen (bijvoorbeeld zang en instrument op verschillende kanalen waar je later een mix van maakt op bijvoorbeeld de computer). Hiervoor maak je in principe 2x de eerder genoemde kabel met dit verschil één microfoonsignaal wordt aangesloten als zijnde "rechter" microfoon en de andere als "linker" doordat je een stereo mini-jack gebruikt. De kabel zal er dan als volgt uitzien:

Figuur 2, Verloopkabel 2x mono microfoon.

Net zoals bij de vorige microfoonkabel geldt ook hier dat alleen microfoons gebruik kunnen worden die niet afhankelijk zijn van Phantoomvoeding uit het apparaat omdat de MD-walkman dit simpelweg niet kan leveren. De MD-walkman levert wel "plug-in-power" aan vele consumentenmicrofoons maar dit is een voeding van elkele volts. Phantoomvoeding is 48 volt en kan alleen over gebalanceerde microfoonkabels gestuurd worden.
Nog een laatste opmerking: voor mensen die nog meer dan 2 microfoons aan willen sluiten kunnen dit doen via een mengpaneel. Een voorbeeld van goede mengpanelen voor de (semi)professional voor erg lage prijzen is de UB-serie van Behringer (vanaf minder dan 50 euro).

Mixer kabel

Foto 8, Behringer UB802 voor +/- 60 euro.

Met bovengenoemde informatie kan je echt goede microfoons aansluiten op je MD-walkman. Maar misschien wil je je MD-walkman wel op een mengpaneel aansluiten. Dit kan 2 redenen hebben: je wilt de muziek op je MD laten horen via het mengpaneel of je wilt het geluid uit het mengpaneel opnemen op MD. In beide gevallen kan je dezelfe kabel gebruiken al zul je deze natuurlijk wel op verschillende plaatsen op het mengpaneel of je MD moeten insteken.
Wil je de muziek van je MD laten horen dan sluit je de hoofdtelefoon/line-out van je MD aan op een line-aansluiting op een mengpaneel. Afhankelijk van welk mengpaneel je hebt kan het zijn dat je 2 mono kanalen moet gebruiken of één stereo-kanaal.
Wil je opnames maken van het mengpaneel dan sluit je een line-uitgang (bijvoorbeeld een aux of control-room aansluiting) aan op de line-in van je MD. Let hierbij wel op dat je niet per ongeluk je MD aansluit op de hoofdaansluiting van mengpanelen met een ingebouwde eindversterker waarop normaal de luidsprekers rechtstreeks worden aangesloten. Dit overleeft je MD waarschijnlijk niet!
Op mengpanelen is het zo dat altijd het linker en rechter kanaal van elkaar gescheiden zijn. Een "stereo" aansluiting bestaat dan ook vrijwel altijd uit twee 6,5mm jack aansluitingen. Heeft je mengpaneel alleen maar mono kanalen dan kun je voor een stereo input gewoon 2 mono kanalen gebruiken. Het enige wat een verloopkabel dus moet doen is van een stereo mini-jack aansluiting twee losse 6,5mm jacks maken. Dat kan als volgt:

Figuur 3, Line-kabel voor mengpanelen.

Mixer kabel (low-budge)

Tot slot nog een "low-budget" oplossing voor de laatst genoemde kabel. Hoewel ik zelf geen voorstander ben van het gebruik van allerlei verloopplugjes kunnen denk ik veel mensen toch uit de voeten met de volgende low-budget mixer kabel. Ik ben geen voorstander van verloopplugjes omdat deze veelal van niet al te denderende kwaliteit zijn waardoor je er makkelijk "rotte contacten" krijgt wat resulteert in het wegvallen of kraken van muziek.
In vrijwel elke elektronica-winkel kun je de benodigdheden krijgen. Allereerst een "3,5mm stereo jack naar 2 tulp"-kabel (foto 9) en 2 verloopjes van jack naar tulp (figuur 10). De genoemde kabel wordt veel gebruikt om computers en walkmans op stereosets aan te sluiten.

Foto 9, 3,5mm stereo jack naar 2 tulp.

Foto 10, jack naar tulp verloopje.

Als je dan de verloopplugjes op de tulppluggen aansluit krijg je de kabel zoals op foto 11 te zien is. Deze is qua functie en aansluitingen identiek aan het aansluitschema zoals eerder beschreven voor de mixer-kabel.

Foto 11, Low-budget line-kabel voor mengpanelen.

Tot slot

Het één en ander klinkt misschien nogal ingewikkeld als je een leek bent. Ook zal het zelf maken van bovengenoemde kabels niet voor iedereen weggelegd zijn. Het stuk is dan ook vooral bedoeld om aan te geven dat je in principe alles op alles kan aansluiten mits je maar beschikt over de goede apparatuur en kabels.
Kom je er zelf niet uit maar wil je toch je MD-apparatuur toch voor professionele doeleinden gaan inzetten dan kan je natuurlijk contact opnemen met gespecialiseerde bedrijven die alles afweten van professionele audio. Zij kunnen je dan zeker verder helpen, niet alleen met de benodigde bekabeling maar ook op het gebied van microfoons of mengpanelen en als het moet kunnen zij ook de MD-apparatuur leveren. Een tweetal bedrijven kan ik wel noemen:

• Houben Mediatechniek (Zuid-Nederland)
• Hulskamp Audiovisueel (Midden-Nederland)

Als laatste nog één hint. Voor de "mixer-kabel" en "stereo microfoon-kabel" moet je een 3,5mm stereo jack plug aan een line-kabel solderen. Omdat de line-kabel vaak erg dik is lukt dit vrij slecht als je niet een geschikte uitvoering van de plug kan vinden. Daarom kun je dan het beste een kabel kopen zoals op foto 9 waar de mini-jack al aangegoten is en daar dan de tulppluggen vanaf knippen en vervangen door XLR of jack-pluggen. Zo is ook de kabel op foto 7 gemaakt.